Toma Paleolog, nasljednik bizantske carske titule koji se preobratio na katoličanstvo

Na današnji dan prije 560 godina, 12. svibnja 1465. godine umro je u Rimu Toma Paleolog, pretendent na titulu cara Bizantskog Carstva. Toma je bio mlađi brat posljednjeg vladajućeg cara u Carigradu – Konstantina XI. Paleologa – čiji su glavni grad zauzeli Osmanlije 1453. godine.

Bio je najmlađi sin cara Manuela II. (1391. – 1425.) i Jelene Dragaš iz dinastije Paleolog.

Budući da je Konstantin XI. Paleolog ubijen istog dana kad je sultan Mehmed II. Osvajač zauzeo Carigrad, prijestolje Bizantskog Carstva ostalo je upražnjeno.

U doba carevanja svog brata bio je Toma Paleolog despot na Moreji (Peloponezu). Titula despota, kao područnog upravitelja, dodjeljivana je mlađoj braći careva.

Tijekom 1447. Toma i njegova braća postali su vazali Osmanskog Carstva. Za vrijeme opsade Carigrada 1453. godine osmanske trupe su sprječavale Tomu i Demetrija u pokušaju da pošalju pomoć opkoljenom gradu. Toma je bio prozapadnjački orijentiran, dok je Demtrije bio proturske orijentacije.

Toma Paleolog povezao se s papom u Rimu, pokušavajući uz pomoć Zapada zadržati svoju vlast na Moreji.

Sultan je na kraju ipak uspio osvojiti i posljednja bizantska uporišta na Moreji, a Toma Paleolog nastanio se u Rimu. Ondje su ga smatrali zakonitim nasljednikom prijestolja Bizantskog Carstva, jer je njegov stariji brat Demetrije prešao na osmansku stranu.

Toma Paleolog preobratio se s pravoslavlja na katoličku vjeru. Imao je sina Andriju Paleologa, koji je naslijedio njegove pretenzije na prijestolje.

Osim toga, Toma je imao i dvije kćeri. Starija od njih udala se za srpskog despota Lazara Brankovića, a mlađa za moskovskog velikog kneza Ivana III. iz dinastije Rjurikovića. Zanimljivo je da je ta mlađa Tomina kći bila baka ruskog cara Ivana IV. Groznog, koji se sukladno tome smatrao nasljednikom bizantskih careva (Moskva je predstavljana kao Treći Rim).