Stan Laurel: Glumac koji je svojim naivnim licem ljude nasmijavao do suza

Na današnji dan prije 135 godina, 16. lipnja 1890. rođen je Stan Laurel, američki glumac, komičar, redatelj, filmski producent i scenarist.

Punim imenom Arthur Stanley Jefferson rođen je u Ulverstonu, gradu u Cumbriji, na sjeverozapadu Engleske.

Njegova je obitelj bila duboko uronjena u svijet zabave. Njegov otac, Arthur J. Jefferson (1862.-1949.), bio je višestruki umjetnik: glumac, autor, redatelj, voditelj nekih engleskih kazališta. Njegova majka, Madge Metcalfe (1860.-1908.), bila je dramska glumica, vrlo cijenjena od strane publike i kritičara.

Laurel debitira na pozornici jednoga glasgowskog kazališta 1906. godine. Nastupa u dramama i komedijama, ali izvodi i klaunovske vještine u music hallovima. Od 1910. pripadnik je glasovite glumačke družine Freda Karnoa, postavši alternacija Charlieju Chaplina na prvom gostovanju u SAD iste godine.

Na sljedećem američkom gostovanju 1912. u istom je svojstvu, glumeći različite uloge. Tada ostaje u Americi i duže vrijeme. nezapaženo radi u vodviljima, promijenivši ime u Stan Laurel. Na film dolazi 1917., ostvarivši 76 uloga do 1927. — do početka stalne suradnje sa Oliverom Hardyjem.

U počecima svoje filmske djelatnosti Laurel igra klauna s uobičajeno prevelikom odjećom i nespretnih pokreta. Mnogi filmovi u kojima je glumio bili su šaljivi komentari kazališnih komada tog vremena; za većinu sam je pisao scenarijske upute, a neke je i režirao (uz Hala Roacha, redatelj je i posljednjeg filma Thede Bare — Madame Mystery, 1926).

Mada samostalno nije imao većeg uspjeha, 1924. montirana je filmska antologija Komedije Stana Laurela (The Stan Laurel Comedies). Za pionirski i kreativan doprinos filmskoj komediji nagrađen je 1960. specijalnim Oscarom.

Stanlio i Olio su postali zvijezde urnebesnih komedija i najplaćeniji glumački tandem tog vremena. Kao glumci, uspjeli su da prežive period prelaska sa "nijemog" na "zvučni" film bez ozbiljnijeg pada popularnosti, a zajedno su snimili više od stotinu filmova.

Vremenom su postali najpoznatije i najisplativije zvijezde svog filmskog studija. Među njihovim najpopularnijim filmovima su Sons of the Desert (1933), Way Out West (1937), Block-Heads (1938) i kraći film Big Business (1929), Helpmates (1932), i njihov Oskarom nagrađivani, The Music Box (1932).

Od 1940. su se pojavili u osam komedija niže produkcije koje su snimili za filmske studije 20th Century Fox i Metro-Goldwyn-Mayer. Od 1945. do 1950. nisu se pojavljivali na filmu već su se posvetili kazalištu.

Svoj posljednji film (Atoll K/Utopija) su snimili u Francuskoj prije nego što su se povukli 1951.

Laurel je umro 23. veljače 1965., od srčanog udara u dobi od 74 godine, u apartmanu hotela Oceana u Santa Monici, stanu u kojem je živio sa trećom suprugom od studenog 1958. godine.